{"id":18693,"date":"2021-06-16T20:51:30","date_gmt":"2021-06-16T20:51:30","guid":{"rendered":"https:\/\/library.pruszkow.pl\/?p=18693"},"modified":"2021-06-16T20:51:30","modified_gmt":"2021-06-16T20:51:30","slug":"tak-niewiele-jest-ludzi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/library.pruszkow.pl\/index.php\/2021\/06\/16\/tak-niewiele-jest-ludzi\/","title":{"rendered":"Tak niewiele jest ludzi"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Plon XIX edycji Og\u00f3lnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. C. K. Norwida<\/strong><\/p>\n

ISBN 978-83-62144-89-1<\/p>\n

Piotr Mitzner<\/span><\/p>\n

Czy poezja jest literatur\u0105? <\/b><\/span><\/p>\n

\u201ePytanie to, w tytule <\/span><\/p>\n

postawione tak \u015bmia\u0142o,<\/span><\/p>\n

cho\u0107by z najwi\u0119kszym b\u00f3lem<\/span><\/p>\n

rozwi\u0105za\u0107 by nale\u017ca\u0142o\u201d \u2013 jak w innej, r\u00f3wnie trudnej kwestii (\u201eDlaczego og\u00f3rek nie \u015bpiewa\u201d) wypowiada\u0142 si\u0119 Konstanty Ildefons Ga\u0142czy\u0144ski. No wi\u0119c: poezja jest, czy nie jest literatur\u0105?<\/span><\/p>\n

Na pierwszy rzut oka wydaje si\u0119, \u017ce oczywi\u015bcie tak. Przecie\u017c poeci nale\u017c\u0105 do stowarzysze\u0144 pisarzy, chyba \u017ce si\u0119 z nich wypisuj\u0105, jak to mia\u0142o miejsce niedawno w naszym kraju, ale przyczyny tego gestu by\u0142y innego rodzaju. Kiedy jednak zajrzymy do s\u0142ownik\u00f3w zawieraj\u0105cych wiedz\u0119 o pisarzach, przy nazwiskach znajdziemy tak\u0105 na przyk\u0142ad klasyfikacj\u0119: poeta, pisarz. Co\u015b zatem jest na rzeczy?<\/span><\/p>\n

Mo\u017ce to pozosta\u0142o\u015b\u0107 z czas\u00f3w, kt\u00f3rych nie obejmuje historia literatury, kiedy to umiej\u0119tno\u015bci poetyckie bli\u017csze by\u0142y szama\u0144stwa, kap\u0142a\u0144stwa i wizjonerstwa? I tak zosta\u0142o. W przeciwie\u0144stwie do poety, prozaik to tylko rzemie\u015blnik.<\/span><\/p>\n

Dostojniej jest by\u0107 kap\u0142anem ni\u017c rzemie\u015blnikiem, wi\u0119c autorzy, a za nimi badacze literatury w notach biograficznych na pierwszym miejscu pisz\u0105: poeta, cho\u0107by nawet bohater has\u0142a wyda\u0142 tylko jeden tomik wierszy.<\/span><\/p>\n

Andrzej Bursa w przewrotnym wierszu Ja chcia\u0142bym by\u0107 poet\u0105 dawa\u0142 i takie argumenty:<\/span><\/p>\n

\u201eJa chcia\u0142bym by\u0107 poet\u0105<\/span><\/p>\n

Bo byczo u poety<\/span><\/p>\n

Bo u poety cztery \u017cony<\/span><\/p>\n

A z ka\u017cd\u0105 dawno rozwiedziony<\/span><\/p>\n

A ja lubi\u0119 kobiety<\/span><\/p>\n

Ja chcia\u0142bym by\u0107 poet\u0105<\/span><\/p>\n

Mo\u017ce mnie przecie\u017c przyjm\u0105<\/span><\/p>\n

Bo dla poety Zakopane<\/span><\/p>\n

Nie trzeba wcze\u015bnie wstawa\u0107 rano<\/span><\/p>\n

A wstawa\u0107 rano zimno\u201d.<\/span><\/p>\n

Tym, kt\u00f3rzy nie pami\u0119taj\u0105 ca\u0142ego wiersza Bursy przypominam, \u017ce staj\u0105c wobec perspektywy niesko\u0144czonych w\u0105tpliwo\u015bci i poszukiwa\u0144 oraz szargania nerw\u00f3w, kandydat na poet\u0119 jako osobnik wyra\u017anie leniwy, stwierdza, \u017ce nie chce by\u0107 poet\u0105.<\/span><\/p>\n

Mo\u017ce wi\u0119c prawdziwa poezja wymaga specyficznego trudu uwa\u017cno\u015bci, kontemplacji, pracy nad s\u0142owem, a w takim razie tym wytrwa\u0142ym nale\u017cy si\u0119 nagroda w formie kategorii \u201epoeta\u201d, umieszczonej przy nazwisku.<\/span><\/p>\n

T\u0119 kwesti\u0119 daj\u0119 pod rozwag\u0119 naszym autorom. Chcia\u0142bym jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, \u017ce tak\u017ce poza \u015bwiatem poezji jest ca\u0142kiem sporo jednostek ludzkich, kt\u00f3re medytuj\u0105, dotykaj\u0105 tego, co niewidzialne i prze\u0142amuj\u0105 j\u0119zykowe stereotypy. Tyle tylko, \u017ce tego nie zapisuj\u0105. <\/span><\/p>\n

 <\/span><\/span><\/p>\n

 <\/p>\n

Leszek Szaruga <\/span><\/p>\n

WOK\u00d3\u0141 M\u00d3WIENIA WPROST <\/span><\/p>\n

Czy ten ptak kala gniazdo, co je kala,<\/i><\/span><\/p>\n

Czy ten, co m\u00f3wi\u0107 o tym nie pozwala?<\/i><\/span><\/p>\n

Cyprian Kamil Norwid<\/span><\/span><\/p>\n

R\u00f3\u017cne s\u0105 spojrzenia na poezj\u0119. Jako kombatant poetycki Nowej Fali zapewniam, \u017ce podobne utwory \u2013 \u201ekalaj\u0105ce gniazdo\u201d \u2013 znale\u017a\u0107 mo\u017cna w zbiorach Juliana Kornhausera czy Stanis\u0142awa Bara\u0144czaka. To ten typ poezji tyrtejskiej, kt\u00f3ry wielu razi sw\u0105 “prozaiczno\u015bci\u0105” – oczywi\u015bcie, taki utw\u00f3r w pe\u0142ni si\u0119 t\u0142umaczy w kontek\u015bcie innych wierszy, ale sam w sobie ma zalet\u0119 polegaj\u0105c\u0105 na groteskowym wyolbrzymieniu cudzej publicystycznej narracji, co wydaje mi si\u0119 dobrym sposobem na poruszenie odbiorcy.<\/span> Ma to, rzecz jasna, swoje granice \u2013 wtedy, kiedy wiersz przeobra\u017ca si\u0119 w p\u0142aski plakat: nie przypadkiem przestrzega\u0142 przed t\u0105 pu\u0142apk\u0105 autor Nieufnych i zadufanych<\/i>, gdy analizowa\u0142 wiersze powstaj\u0105ce w okresie stanu wojennego w latach osiemdziesi\u0105tych. C\u00f3\u017c \u2013 takie jest ryzyko poezji okre\u015blanej do\u015b\u0107 zwodniczym mianem \u201epoezji zaanga\u017cowanej\u201d. W istocie bowiem chodzi o poezj\u0119 obywatelsk\u0105, daj\u0105c\u0105 wyraz zatroskaniu obrotem spraw, kt\u00f3ry os\u0105dza si\u0119 jako niepomy\u015blny i niebezpieczny dla ludzi, cho\u0107 czasem uwodz\u0105cy pozorami dobra.<\/p>\n

Do takiej poezji bez w\u0105tpienia zaliczy\u0107 trzeba przewa\u017caj\u0105c\u0105 ilo\u015b\u0107 utwor\u00f3w Norwida, dla kt\u00f3rego troska o warto\u015bci obywatelskie by\u0142a jednym z uczu\u0107 najsilniejszych i kt\u00f3rej w swych wierszach potrafi\u0142 da\u0107 mocny wyraz nie cofaj\u0105c si\u0119 przed surowym os\u0105dzaniem wsp\u00f3\u0142czesnych i odkrywaj\u0105c pustk\u0119 ukryt\u0105 cz\u0119sto za Wielkimi S\u0142owami. My\u015bl\u0119, \u017ce ka\u017cdy z juror\u00f3w czytaj\u0105cych wiersze przysy\u0142ane na konkurs Norwidowski musi mie\u0107 na wzgl\u0119dzie ten nurt poezji autora utworu zatytu\u0142owanego Do pogwa\u0142cicieli praw politycznych i cywilnych Wielkiego Ksi\u0119stwa Litewskiego<\/i>, w kt\u00f3rym, podnosz\u0105c wag\u0119 poezji Mickiewicza, pisa\u0142:<\/p>\n

– Pie\u015bni jego, gesta i co jest nieodwo\u0142alnego niczem<\/p>\n

Rzucamy Wam \u2013 Z d o b y w c y – s m \u0119 t n i (bo nie triumfalni duchem).<\/p>\n

R\u0119k\u0105 wzi\u0119li\u015bcie ziemi-piasek, a ho\u0142downictwo-trz\u00f3d – biczem,<\/p>\n

I obywatelstwa-majestat \u015bmieli\u015bcie dotkn\u0105\u0107 \u0142a\u0144cuchem!<\/p>\n

I przyznam, \u017ce od kilku lat bior\u0105c udzia\u0142 w wybieraniu najlepszych utwor\u00f3w przysy\u0142anych na ten konkurs, z mozo\u0142em poszukiwa\u0142em tych wierszy, kt\u00f3re by potrafi\u0142y sprosta\u0107 wyzwaniu jaki dla poezji wsp\u00f3\u0142czesnej stanowi to Norwidowe dziedzictwo. Niestety, bardzo to \u017cmudne zaj\u0119cie, za\u015b utwory, kt\u00f3re pr\u00f3cz s\u0142\u00f3w lepiej lub gorzej ze sob\u0105 pozlepianych w wersy i strofy nios\u0142yby w sobie \u017car prawdziwego zaanga\u017cowania, kt\u00f3re by wyra\u017ca\u0142y szczerze mi\u0142o\u015b\u0107 lub gniew powodowane trosk\u0105 o to, co Norwid nazywa\u0142 \u201ewielkim zbiorowym obowi\u0105zkiem\u201d czyli o ojczyzn\u0119, takie utwory s\u0105 tu jak naturalne czarne per\u0142y nie pochodz\u0105ce ze sztucznych s\u0142odkowodnych hodowli. Nios\u0105 w sobie \u017car autentyzmu, prawd\u0119 uczucia.<\/p>\n

Trudno, by te emocje oddawane by\u0142y w j\u0119zyku Norwida czy Mickiewicza \u2013 mia\u0142 racj\u0119 R\u00f3\u017cewicz, gdy, pisz\u0105c o dramacie poetyckim Leopolda Staffa, podkre\u015bla\u0142, \u017ce poezja dzi\u015b ju\u017c nie m\u00f3wi j\u0119zykiem Muz, lecz winna si\u0119 wypowiada\u0107 w j\u0119zyku ludzkim. S\u0142owne ornamenty, wyszukane metafory, subtelne i wieloznaczne symbole, cho\u0107 po\u015bwiadczaj\u0105ce kunszt rzemie\u015blniczy, staj\u0105 na przeszkodzie w d\u0105\u017ceniu do wyra\u017cenia bezpo\u015brednich odczu\u0107 i ostrych os\u0105d\u00f3w. Je\u017celi ju\u017c zatem poeta chce podj\u0105\u0107 kwestie, kt\u00f3re go niepokoj\u0105 i chce na nie zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119, w\u00f3wczas bardziej stosownym \u015brodkiem wyrazu staje si\u0119 ironia, groteska czy parodia \u2013 taka cho\u0107by jak w wierszu Piotra Zemanka. I cho\u0107 mo\u017ce to budzi\u0107 sprzeciw bywalc\u00f3w salon\u00f3w literackich, to przecie\u017c mo\u017ce si\u0119 ukaza\u0107 skutecznym sposobem budzenia u\u015bpionej wra\u017cliwo\u015bci.<\/p>\n

Taka gra jest gr\u0105 ryzykown\u0105 i cz\u0119sto zawodn\u0105, niemniej nie dostrze\u017cenie szlachetnej bez w\u0105tpienia motywacji, jaka kieruje podejmuj\u0105c\u0105 j\u0105 autork\u0105 czy autorem by\u0142oby ma\u0142ostkowym gestem zblazowanego estety. Poezja jest domen\u0105 ryzyka, za\u015b poezja zaanga\u017cowana, podejmuj\u0105ca sprawy dla spo\u0142ecze\u0144stwa istotne ryzyko owo pomna\u017ca. Tym bardziej warto podnie\u015b\u0107 warto\u015b\u0107 takiego odwa\u017cnego gestu, zw\u0142aszcza w przestrzeni, gdzie niewielu sk\u0142onnych jest rezygnowa\u0107 z bezpiecznego, lecz zar\u00f3wno intelektualnie jak emocjonalnie pustego, cho\u0107 g\u0142adkiego i kokietuj\u0105cego urod\u0105 rymotw\u00f3rstwa.<\/p>\n

 <\/span><\/span><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Plon XIX edycji Og\u00f3lnopolskiego Konkursu Poetyckiego im. C. K. Norwida ISBN 978-83-62144-89-1<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_et_pb_use_builder":"","_et_pb_old_content":"","_et_gb_content_width":"","ngg_post_thumbnail":0},"categories":[5,28],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/library.pruszkow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18693"}],"collection":[{"href":"https:\/\/library.pruszkow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/library.pruszkow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/library.pruszkow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/library.pruszkow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=18693"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/library.pruszkow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18693\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":18695,"href":"https:\/\/library.pruszkow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18693\/revisions\/18695"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/library.pruszkow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=18693"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/library.pruszkow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=18693"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/library.pruszkow.pl\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=18693"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}